Iolaus
minn Ignazio Caloggero
Heracles u Iolaus. Mużajk mill-XNUMX seklu QK, esebit fin-Nymphaeum ta’ Anzio f’Ruma
Paġna ta' referenza: Repertorju tal-Kulti u l-Miti
Il-leġġenda hija relatata ma’ dik ta’ Heracles (Hercules)
Oriġini tal-Ħrafa
Iolaus kien eroj tal-qedem Teban, il-kult tiegħu nfirex għal Ateni, fejn għadda minn trasformazzjoni billi ġie degradat għan-neputi ta’ Heracles (iben il-nofs ħuh Iphicles) li miegħu se jorbot id-destin tiegħu bħala sieħeb fidil fi kważi kollha tiegħu. avventuri. Iolaus sar il-karru tal-karru tal-gwerra ta' Heracles, u rebaħ ukoll it-tiġrija tal-karrijiet fl-ewwel Logħob Olimpiku stabbilit minn Heracles. Iolao kien mibgħut minn Heracles biex jikkolonizza Sardinja flimkien mat-Tespids (l-ulied li Eracle kien kellu mill-bniet tar-Re Thespes).
Ladarba tlestiet il-kolonizzazzjoni ta’ Sardinja, Ioalo qabad lil Daedalus jiġi minn Sqallija u qabadlu jibni ħafna xogħlijiet imsejħa “Dedaleia”[1]. Il-fatt li wieħed mill-popli indiġeni ta’ Sardinja kien jismu Iolei jixhed il-kult ta’ Iolao f’Sardinja.[2].
Qabel ma rritorna lejn il-Greċja minn Sardinja, Ioalo mar lura Sqallija fejn għex għal żmien twil.
Ioalo kien fidil lejn Heracles anke wara mewtu, kien hu li qatel lil Ewrystheus li kien qed jippersegwita lill-Eraklidi (l-ulied u d-dixxendenti ta’ Heracles). Għall-okkażjoni, Heracles innifsu, li issa kien sar divinità u Hebe, tah saħħa u żgħażagħ.
Il-ħrafa fi Sqallija
Insibu lil Ioalo fi Sqallija, flimkien ma’ Herakles u f’Aġira, inbena tempju ddedikat lilu fuq talba ta’ Hercules. Diodorus Siculus (Lib. IV.24) jirrakkonta kif b’ordni ta’ Erkule nnifsu, f’Aġira kienu offruti kull sena lil Jolaws, u li kien meqjum bħala alla li lilu ż-żgħażagħ kienu jissagrifikaw xagħru, wara li kienu ħallewh jikber mit-twelid.
Diodorus Siculus jirrakkonta wkoll kif iż-żgħażagħ li ma għamlux is-sagrifiċċji tas-soltu f’ġieħ Ġolaws, tilfu d-diskors tagħhom u saru jixbhu lill-mejtin, filwaqt li dawk li, li kienu diġà morda, onoraw lil Iolaws bis-sagrifiċċji tagħhom stess, reġgħu kisbu s-saħħa billi rkupraw mill-mewt. il-mard tagħhom.
Sinkretiżmu reliġjuż
Ciaceri jirrakkonta kif fiż-żminijiet moderni Agira għandha d-drawwa li tissagrifika xagħru lil San Filep (il-qaddis patrun tal-belt) li, f’ċavetta sinkretika, ħa post Iolao, il-ħabib fidil ta’ Erakle.[3].
San Filep imwieled fit-Traċja, reġjun tal-Balkani lejn l-aħħar tas-seklu 63. Kien qassis u eżorċista, u ntbagħat iwettaq il-ħidma tiegħu fi Sqallija. Sar famuż għall-mirakli tiegħu u b’mod partikolari għall-funzjoni tiegħu bħala eżorċista. San Filep miet fl-età ta’ 12 sena, fit-1939 ta’ Mejju ta’ sena mhux speċifikata, fit-tieni nofs tas-sitt seklu. Fil-post tal-mewt tiegħu nbnew knisja u wara monasteru. Agira ħadet l-isem ta' S. Filippo d'Agira, isem li nżamm sal-XNUMX, is-sena li fiha reġa' jerġa' jsir referenza għalih biss bl-isem ta' Agira. Minbarra Agira, il-Qaddis huwa meqjum b’mod partikolari f’Kalatabiano u l-Festa ddedikata lilu hija rrakkontata minn Pitrè.[4].
Fazello jirrakkonta, b’mod estremament dettaljat, iż-żjara tiegħu f’Aġira, li saret fis-sena 1541 fl-okkażjoni tal-Festa ta’ San Filep u l-mirakli li hu stess jixhed, b’mod partikolari l-mirakli ta’ San Filep u l-eżorċismi tal-quddies. li seħħ waqt il-partit tiegħu.
“Kieku s-sena MDXLI fl-Argira, fil-ġurnata li hija l-festa ta’ San Filippu, fejn kont mort ma’ ħafna oħrajn għad-devozzjoni, sibt li hemm kienu nġiebu kważi mitejn mara ta’ spirtu. U kienet ħaġa meraviljuża li tara, kif huma, mhux waħedhom, imma misjuqa mix-xitan, kienu jmorru madwar elf ġenn billi jsemmu vuċijiet u screeches, aktar minn umani u mill-aktar koroh, u kif mingħajr ebda mistħija kienu jitfgħu ħwejjiġhom ’il bogħod, iva tqaxxru, għaġnu snienhom, dawru ħalqhom u għajnejhom, ħarġu r-ragħwa minn ħalqhom, għollew dirgħajhom b’qawwa kbira, u ġisimhom kollu ’l fuq, ħxuna lsienhom, gerżuma u vini tal-griżmejn, u fl-aħħar urew fi il-persuna sħiħa fury bla ma smajt u kbira ħafna. Smajt lil xi wħud li jitkellmu bil-lingwa Griega, xi wħud bil-lingwa Latina, u xi wħud jippronunzjaw il-lingwa Saracina perfettament ħafna, u d-diskors tagħhom kien tant nadif u delikat, li forsi wieħed ma kienx ikun jista 'jisma' tali f'dawk li kienu qatta’ żmien twil biex jidher dawk il-lingwi.” [5]
Jekk iż-żgħażagħ tqajmu mill-irqad tagħhom bħall-mewt bit-talb lil Jolaws, San Filep għandu s-setgħa li jqajjem lin-nies fil-ħin preċiż li jixtiequ.
“M’għandhom jagħmlu xejn ħlief l-ewwel jirreċitawlu paternoster u t-talb li ġejja, fejn il-ħin indikat mid-devot ikun immarkat bit-tikek:
Sal Filippo d'Argirò
Jien norqod u int le;
Jien norqod u int tara,
Għada fi.... Int iqarraqni" [6]
Estratt mill-Ktieb "Miti ta’ Sqallija Antika” minn Ignazio Calogero ISBN:9788832060157 © 2022 Centro Studi Helios srl
[1] Diodorus Siculus. b'xejn IV. 30. It-terminu “Dedaleia” illum jirreferi għat-torrijiet Nuraġiċi tal-Età tal-Bronż li għadhom jidhru f’Sardinja.
[2] In-nies tal-Iliei (jew Iolei) kienu poplu Nuraġiku (II millennju QK) taċ-ċentru-nofsinhar ta' Sardinja
[3] Ciaceri Emanuele: Kulti u Miti ta Sqallija Antika p. 287
[4] Joseph Pitre. Festi Patronali fi Sqallija XXIV
[5] Tommaso Fazello: Iż-żewġ dekas tal-Istorja ta’ Sqallija. L-Ewwel Deka, L-Għaxar Ktieb
[6] Joseph Pitre. Festi Patronali fi Sqallija XXIV
