Aeolus
minn Ignazio Caloggero
Paġna ta' referenza: Repertorju tal-Kulti u l-Miti
Il-Leġġenda ta’ Aeolus hija mirrakkonta f’verżjonijiet differenti, kultant distinti, xi drabi jikkoinċidu ma’ xulxin u Diodorus Siculus innifsu la minn żewġ verżjonijiet distinti.
Fl-ewwel verżjoni li qal Diodoro Siculo (ktieb IV. 67), nitkellmu fuq Eolo, ġej minn Metapontu, li minnu kien ħarab ma’ ommu Arne u ħuh Beoto. Ħu u ommu baħħru lejn Elis, immexxija minn Aeolo, missier Arne li sussegwentement ċeda t-tron lil Boeotus. Eolo minflok ħa l-pussess tal-Gżejjer Eolijani waqqaf il-belt ta’ Lipari. Aeolus jitqies bħala iben Arne u Poseidon[1], min-naħa tagħha bint it-tieni Aeolus, li min-naħa tiegħu kien iben Hippotes u neputi tal-ewwel Aeolus, iben Hellenes. Mela f’din il-verżjoni l-Eolu tagħna mhuwiex iben Ippote iżda l-bun neputi tiegħu.
Fit-tieni verżjoni li qal Dijodoru Siklu nnifsu (ktieb V. 7-8), Eolo huwa meqjus bħala bin Ippote u l-figura tiegħu tikkoinċidi mal-Eolo li qal Odisseu. F’din il-verżjoni Dijodoru jirrakkonta li l-Gżejjer Eolji, li qabel kienu diżabitati, kienu okkupati minn Liparo, iben ir-Re Ausono, megħlub minn ħutu ribelli kontrih, li ħarbu mill-Italja u waqqfu l-belt ta’ Lipara. Meta Liparo kien xjuħ, Eolo, bin Ippote, wasal f’Lipara ma’ xi sħabu, iżżewweġ lil Ciane, bint Liparo u sussegwentement sar sultan tal-gżira. Aeolus introduċa l-użu tal-qlugħ fost il-baħrin u kellu abbiltà kbira li jkun jaf l-irjieħ lokali ".u għal din ir-raġuni, il-leġġenda ġiet imsejħa bħala teżorier tal-irjieħ; u għar-reliġjożità kbira tiegħu li kien jissejjaħ ħabib tal-irjieħ"[2]
Skont Ciaceri, il-verżjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-ewwel żewġ figuri ma kellhomx ikunu differenti ħafna peress li Hippotes ma kellhomx kienu ħadd ħlief il-Poseidon tal-Griegi.[3]
Fit-tieni verżjoni li qal Dijodoru, jissemma iben is-sultan Ausono, imġiegħla jaħarbu mill-Italja, dan jista’ jkun relatat mal-fatt li lejn l-Età tal-Bronż riċenti (1300-1200 QK) u dik finali (madwar 1200-1000 QK) kien hemm tnaqqis tal-influwenza fuq il-Miċenaj Eolijan li jibda. li tagħti lok għal tip ta’ kultura tat-tip tal-Appennini u sub-Appennini, minħabba l-fenomeni migratorji ta’ popolazzjonijiet min-Nofsinhar tal-Italja li se jġibu mhux biss influwenzi kulturali ġodda iżda wkoll l-użu tal-ħadid[4]. Fil-Gżejjer Eoliji u l-grigal ta’ Sqallija, tidher tip ta’ kultura msejħa Ausonio li tieħu isimha mill-poplu Ausoni li ġej min-naħa t’isfel tal-Italja u li f’dan il-perjodu estendiet l-influwenza tagħha sat-territorju Sqalli.
Aeolus fil-Leġġenda tal-Odissea
Fl-Odissea ta’ Omeru, Ulisse, fir-raba’ tappa tiegħu tal-vjaġġ lura minn Troja għal Itaka, jasal fil-gżira ta’ Aeolus[5], alla tal-irjieħ, li minnu huwa milqugħ bl-ospitalità għal xahar, li jirċievi l-flixkun tal-inbid tal-irjieħ bħala rigal, akkumpanjat minn projbizzjoni li ma jitkisser: ħadd ma għandu jiftaħ il-flixkun tal-inbid. Madankollu, se jkunu l-kumpanji li, għira għar-rigal tal-mistieden, issa qrib Itaka, li jieħdu vantaġġ mill-irqad ta’ Odysseus, jiftħu l-ġilda, u joħorġu l-irjieħ li jimbuttaw il-vapur lura lejn il-baħar.
Il-Leġġenda fir-Reġistru tal-IWB tar-Reġjun ta 'Sqallija
Il-postijiet tal-Mith of Aeolus ġew inklużi mir-Reġjun ta' Sqallija fir-Reġistru LIM (Postijiet ta' Identità u Memorja ta' Sqallija), settur tal-Postijiet tal-allat u divinitajiet minuri.
Il-postijiet ikkonċernati huma:
- Gżejjer Eolijani (Messina)
[1] Hyginus f'"Fabulae" iqis lil Aeolus iben Melanippe u Poseidon
[2] Diodorus Siculus Lib. Ara 7.
[3] Emanuele Ciaceri: Kulti u Miti fl-Istorja ta’ Sqallija Antika p. 302
[4] Jaques Heurgon: Il-Punent tal-Mediterran – Mill-preistorja sa Ruma Arkaika p. 32
[5] Meta mqabbel ma’ Diodorus Siculus, li jindika lil Aeolus sempliċiment bħala Re tal-gżira, fl-Odissea Aeolus huwa meqjus bħala l-alla tal-irjieħ
Estratt mill-Ktieb "Miti ta’ Sqallija Antika” minn Ignazio Calogero ISBN:9788832060157 © 2022 Centro Studi Helios srl
